Doktor bu ne?

Cırcır Böceğinden Termometre

doktorbune — Thu, 05 Jul 2007 01:34:29 +0000

Evet yanlış duymadınız. Cırcır böceklerinden hava sıcaklığını tahmin etmek mümkün. Olayın temeli erkek cırcır böceğinin hava sıcaklığının artışına vızıldamasındaki artışla karşılık vermesi temeline dayanıyor. Özellikle eğer bulabilirseniz Oecanthus fultoni türünden çok daha hassas termometre olmakta. :] İşte size termometrenin yapılış şekli:

Önce bir adet cırcır böceği buluyoruz. Vızır vızır ötenler erkek oluyor.

14 saniye’de kaç kere ses çıkardığını hesaplıyoruz.

Bulduğumuz sayıya 38 ekliyoruz.

Bu bize fahrenheit cinsinden sıcaklığı veriyor.

Aslında bu yeni keşfedilmiş olay değil. Amerikalı bir fizikçi olan Amos Dolbear tarafından 1897 yılında keşfedilmiş ve Dolbear yasası olarak biliniyor. Bkz: Dolbear’s Law
Kuzey Amerika’daki cırcır böceklerini vs. inceleyen ve seslerini kaydeden cırcır böceği uzmanı etimolog Dr. Thomas Walker’in web sitesine buradan ulaşabilirsiniz.

Tabi unutmamak gerekiyor ki bu sadece 45 Fahrenheit’in üstündeki sıcaklıklarda geçerli bir kural. 45 F derecenin altında cırcırböcekleri tembelleşiyor. Eğer sıcaklık 90 F’nin üzerine çıkarsa bu sefer de cırcır böcekleri enerjilerini korumak için daha az ses çıkarıyorlar.

RSS Nedir?

doktorbune — Fri, 29 Jun 2007 00:25:44 +0000

RSS (Really Simple Syndication) kullanımı henüz ülkemizde istenilen seviyeye gelmemiş çok değerli bir teknoloji. Özellikle blogların yaygınlaşması, bilgi akışının İnternet’in “bilgi otoyolu” yakıştırmasını daha bir haketmesini sağlarcasına müthiş hızlara ulaşması RSS teknolojisini çağımızın en önemli teknolojilerinden biri haline getirdi.

http://www.metacafe.com/watch/534917/rss_nedir/

Türker Keskinpala’nın popüler blog’u okyanus ötesi‘nde sesli video anlatımıyla beraber gayet anlaşılır bir biçimde anlatılmış.
Sitemiz takipçilerine faydalı olması dileğiyle…
İlgili yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

Sitemizin RSS adresi: http://feeds.feedburner.com/bilimadami

Miyokard İnfarktüsü [Kalp Krizi]

doktorbune — Mon, 18 Jun 2007 11:34:51 +0000

Bundan böyle sitede her hafta önemli bir sağlık sorununu ele almaya çalışacağım. Soru veya katkılarınızı yazının altına mesaj bırakarak bildirebilirsiniz.
-Emre Otlu

Kalp krizi nedir?
Enfarktüsün nedeni kısaca kolesterolle ve yağla dolu plak tarzında lezyonların damarı tıkamasıdır.

- Tıkanma sonucu kan akımı tamamen kesilirse ölüme yolaçabilen kalp krizi (enfarktüs) ortaya çıkar.

KALP KRİZİ NASIL MEYDANA GELİR?
Kalp, istirahatte dakikada 60-80 kez tüm vücuda kan pompalayan güçlü bir pompadır. Tüm vücudun kan ihtiyacını karşılarken kendisinin de beslenmesi ve kan alması gerekir. Kalbin kendini besleyen bu damarlara koroner arterler adı verilir. Koroner arterlerin dolaşımında bir bozulma olduğunda koroner yetersizlik meydana gelir. Koroner yetersizlik tabloları koroner damarlardaki darlıkların tipine derecesine ve yerine göre değişir. Bazı hastalarda sadece fiziksel aktivite sırasında ortaya çıkan ve dinlenmekle geçen göğüs ağrıları olabileceği gibi, bazen damarların ani olarak tıkanması sonucu gelişen, şiddetli göğüs ağrısıyla başlayan ani ölüme yol açabilen kalp krizi (enfarktüs) de ortaya çıkabilir.

KALP KRİZİNİN UYARICI İŞARETLERİ NELERDİR?
Kalp krizi aniden oluşan, ancak buna yol açan aşamaları uzun yılların eseri olan çok ciddi bir sağlık sorunudur. Dünyada ve ülkemizde en başta gelen ölüm nedeni olan kalp krizinin uyarıcı işaretleri bulunur. Bu konuda bilgi sahibi olan bireyler uyarıcı işaretleri dikkate alıp bu konudan kolayca ayrılabilecekken, bilgisi olamayan bireyler ise hayatlarını kaybedebilir.
Bu uyarıcı işaretler şu şekilde sıralanabir:

Göğüs kafesinin orta bölgesinde birkaç dakikadan uzun süren baskı sıkışma, ağırlık, huzursuzluk hissi;
Omuzlara, boyuna veya kollara yayılan göğüs ağrısı;
Baş dönmesi, baygınlık, bayılma, bulantı, soğuk terlemenin eşlik ettiği göğüs kafesi şikayetleri.

KALP KRİZİ GEÇİRMİŞ BİR KALP NASIL İYİŞELİR?
Kalp krizinin yaygınlığına bağlı olarak hastanede kalış süresi birkaç günden başlayarak ayları bulan süreler alabilr. Hastanede doğru adımlar atmaya başlarsanız kalbiniz iyileşir ve bir sonraki olası bir krizden korunmuş olursunuz. Bu doğru adımlar sağlıklı diyet, sigarayı bırkma, düzenli egzersiz ve kilo fazlalıklarından kurtulma olarak sıralanabilir.

KALP KRİZİNDEN NASIL KORUNABİLİRİZ?

Sigara içmeyerek,
Yüksek tansiyonu tedavi ve takip ettirerek,
Yağdan, tuzdan ve kolesterolden fakir beslenerek,
Daha çok sebze ve meyveleri tercih ederek,
Düzenli egzersiz yaparak,
Kilomuzu normal limitlerde tutarak,
Diyabetimiz varsa diyete uygun davranarak,
Ailemizde erken kalp hastalığı hikayesi varsa, düzenli kontroller yaptırarak.

Kaynak:Ntvmsnbc.com

İskender Lahdi

doktorbune — Mon, 18 Jun 2007 11:18:02 +0000

Zaman: İÖ 4. yüzyıl
Mekân: İskenderiye, Mısır

Jul Sezar… Ölümün gençliğinde vurduğu ve böylece mağlup bu dünyanın intikamını aldığı o deli ama şanlı serüvenci, Büyük İskender’in cesedini taşıyan kayadan yontma lahite acele bir ziyarette bulundu.

LUCANUS, İS 1. YÜZYIL

İskender, İÖ 323 yılında Babil’de öldüğünde hiç kuşkusuz cesedinin Aegai’de (günümüz Kuzey Yunanistan’ında Vergina) Makedonya krallarının geleneksel kraliyet mezarlığında gömüleceği umuluyordu. Babil’de cesedi yakılmak yerine tahnit edildi.

Selefini gömmek yeni kralın yasal hakkı olduğu için imparatorluğunda hak iddia edenler, onun yerine geçme mücadelesine girince, bir iktidar mücadelesinin odak noktası oldu. İskender’in Batı Mısır çöllerinde Zeus Ammon’un kehanet ocağı olan Siwa’da gömülmek istediği söylenir, İskender’e orada kendisinin “Ra’nın oğlu” olduğu, yani Zeus Ammon’un oğlu olduğu söylenerek iltifat edilmişti.

Bu tanrının özelliği olan koç boynuzları bundan sonra kimi zaman İskender’in çeşitli tasvirlerine eklenmiştir. Siwa’da gömülmek onun gerçek isteği miydi, yoksa ölümünden sonraki propaganda savaşı için o günlerde uydurulmuş bir hikâye miydi, bunu asla kesinlikle bilemeyeceğiz.

MISIR’A YOLCULUK

Sonunda İskender’in cesedini kazanmayı başaran Mısır hükümdarı Ptolemaios Soter (İÖ 304-284) oldu: Soter Şam’a gitti ve burada cesedi Babil’den göndermekten sorumlu satrap Arrhidaeus’la görüştü. Herhalde burada büyük paraların el değiştirmesinden sonra, cenaze alayının rotası tamamen değiştirildi ve ceset Makedonya’ya değil de Mısır’a doğru yoluna devam etti.

İskender’in son istirahatgâhının ayrıntılarını değil de, yapımı iki yıl süren gayet süslü cenaze arabası hakkında daha çok şey biliyor olmamız da tarihi açıdan garip bir tecellidir. Sicilyalı tarihçi Diodoros, yazdığı tarihinde, ÎÖ l. yüzyılda görgü tanıklarının ifadelerine dayanarak, arabanın gayet ayrıntılı bir tarifini bırakmıştır.

Bundan sonra olanlar tam olarak bilinmemektedir. Bir tarihi geleneğe göre İskender’in cesedi İskenderiye’ye gönderilmeden önce Memphis’e götürülmüştür. Kısa bir süre için de olsa Memphis’de toprağa verilmiş olması akla yatkın görünmektedir. Ancak İskender’in cesedi konusundaki başlıca kaynaklarımız olan Diodoros ve Strabon, Memphis’ten söz etmedikleri için kaynaklardan biri olan Curtius Rufus’un, bunun “birkaç yıllığına” olduğu iddiası sorgulanabilir.

İskender’in cesedi Ptolemaios Soter’in hükümdarlığının sonu gelmeden çok önce İskenderiye’ye taşınmış ve burada altın bir tabut içinde sergilenmiştir. Ancak bu İskender’in son istirahatgâhı olmayacaktı. Ptolemaios Soter’in haleflerinden Ptolemaios Philopator’un (ÎÖ 221-205) Ptolemaios hanedanı için yaptırdığı Sema ya da Soma (kaynaklar iki adı da vermektedirler) mozolesinde Ptolemaios’un Mısır hükümdarları olan seleflerinin yanı sıra İskender’in cesedi de bulunuyordu.

Bu anıt İskender’in İskenderiye’deki özgün istinatgahının çevresinde inşa edilmiş olabilirse de, oraya yakın yeni bir yerde de kurulmuş olabilir. Bu durumda İskender’in ilk gömüldüğü yer çok geçmeden unutulmuş olacaktır. Ancak İskender’e o zaman bile rahat verilmemişti: X. Ptolemaios (İÖ 107-88) altın tabutu çalıp yerine ak mermerden bir tabut bıraktı.

Mezarın son kayıtlı ziyaretçisi 215 yılında Roma imparatoru Caracalla idi. Anıt 273 yılında İskenderiye’de başgösteren ayaklanmalar sırasında muhtemelen imha edilmiştir. Bu olaydan yüz yıl sonra İskenderiye’yi ziyaret eden piskopos John Chrysostom mezarın yerinin bile unutulmuş olduğunu yazmıştır.

KAYIP MEZAR : KLASİK KAYNAKLAR

Bugün, İskender’in mezarına ait hiçbir ize rastlanılmamaktadır ve mezardan kalan da herhalde çağdaş İskenderiye’nin altında kalmıştır. Ama mezarın nerede olduğunu yaklaşık olarak biliyoruz: Strabon, bunun doğu limanın yanında krallık ikametgâhları, tapınaklar ve büyük parklarıyla “Saraylar” olarak bilinen bölgede olduğunu belirtmektedir.

İskender’in mezarının da kentin bu kuzeydoğu semtinde denize yakın ya da deniz kenarında olması mümkündür. Ancak elimizdeki yazılı kaynaklarda görünümü ya da boyutları hakkında açık bir ipucu yoktur ve mezarı, kentin, kilden yapılmış süslü lambaların üzerindeki küçük temsili resimlerinde tespit etmek pek inandırıcı değildir.

Latin şairi Lucanus’un birinci yüzyıldan kalma bir şiirinde, cesedin bir yeraltı odasında bulunduğu belirtilmektedir. Lucanus mezarın biçim olarak piramite benzer olduğunu ima ediyorsa da, bundan inandırıcı görünümünü çıkarmak mümkün olamamıştır.

İskender’in mezarının o zamanki mozolelerde kural olduğu gibi (bunların en ünlüsü Türkiye’de Halikarnassos’ta [Bodrum'da] bize “mozole” sözcüğünü veren Kral Mausolus’un mezarıdır) kare ya da dikdörtgen olup olmadığını ya da dairevi biçimiyle geleneklerden ayrılıp ayrılmadığını bilemiyoruz.

Lucanus’un arkeolojik dilde dairevi bir mezar (genelde üzerinde toprak bir höyük vardır) anlatmak için kullanılan tümülüs sözcüğünü kullanmış olması, İskender’in mezarının mutlaka daire biçimli olduğunu kanıtlanamaz: Şiirlerde bu sözcük, tanımlamalardaki doğruluk yerine kafiye ya da vezin ihtiyacı için de seçilmiş olabilir.

Gerçek şu ki, İskender’in mezarının biçimi ve süslemeleri hakkında bugün hiçbir gerçekçi fikre sahip değiliz ve bu anıtı görmüş ya da ondan etkilenmiş olanların eski çağlarda mutlaka var olmuş olması gereken yazılı metinleri de, ne yazık ki günümüze kadar ulaşmamıştır.

NUMIDIA’DAKİ BENZERLERİ

somut kanıt olmaması karşısında varsayımlara gitmek zorundayız. Kuzey Afrika’da Mısır dışında günümüze kalan en önemli Roma öncesi anıtlar hiç kuşkusuz Numidialı kral ve prenslerin Cezayir’de Siga, Tipasa, Constantine ve Batna ile Tunus’ta Dougga’daki örneklerdir. Bunların hepsi Yunan Helenistik dünyasıyla yakın ilişkileri gösterirler ve hemen hemen hepsinde görülen dört eşit olmayan parçaya bölünmüş yüksek sahte kapı, Makedonya mezar mimarisinde çok yaygındır.İskender’in İskenderiye’deki mezarının daire biçimli olduğu ve önce Numidialı kralların ve sonra da Augustus’un, ünlü seleflerinin mozolesini örnek aldıkları varsayımı ileri sürülebilir. İskender’ in mezarının ya serbest ya da birbirine bağlı sütunlarla çevrili olduğunu (Le Medracen ve Tipasa’da olduğu gibi) ve heykel bakımından da zengin olduğunu tahmin edebiliriz. Ama bütün bunlar somut kanıtlardan yoksundur.

Urartu Devleti ve Tanrı Haldi

doktorbune — Mon, 18 Jun 2007 04:15:38 +0000

Anadolu prehistoryasi alanindaki hunerli calismalari ve tabii ki uzun suredir yaptigi Acemhoyukteki kazilariyla tanidigimiz Profesor Nimet Ozguc’un onuruna, benden de bir konusma istenmesi benim icin bir ayricalik. Profesor Nimet ve Tahsin Ozguc’un birlikte yaptiklari son Ingiltere turlarinin bir bolumunde gerceklestirdikleri Manchester ziyaretinde sirasiyla Acemhoyuk ve Masathoyuk hakkinda verdikleri konusma sirasinda tum bunlarin daha cok farkina buyuk bir zevkle vardim. Her ne kadar Altintepe(1) ile ilintili olsa da, bu M.O. ikinci binyillardaki orta Anadoluyla hic bir ilgisi olmayan kisa bir makale kabul edilmelidir.
Gecmis donemde Turkiye’nin icindeki ve otesindeki cogu Urartu sitelerinde bulunanlar, onemlerine ve verilerin etkileyiciliklerine ragmen, belki de kacinilmaz olarak, benzer nitelik gosteriyorlardi. Bildiklerimizdeki bosluklarin cogu hala duruyor. Ornegin, Rusa II’nin zamaninda neler yasandigini kim soyleyebilir? M.O. yedinci yuzyilin tamami hakkindaki yazitlarin eksikliginden daha hayal kirikligi yaratacak birsey de olamaz.
Yine de bu tartismanin odak noktasi Urartu krallar mezarliginin onde gelen tanrisi Haldi hakkinda olacak. Urartu yazitlarinin dilinin toplamina (Konig’in adlandirdigi gibi) Haldice (“Chaldian”) demek gercekten kafa karistirici(2). Belki de Urartu’yu “Haldistan” ismiyle anmak daha iyi olurdu!
Bu gorundugu kadar sacma degil, hem Haldi savas gemileri ve kendi savas standartlariyla Urartu ordusunu savasa surmemis miydi? Ve bu Ashur’un bundaki roluyle kiyaslanamaz mi? Sargon II’nin tanri Ashur’a sekizinci seferindeki olaylara dair unlu mektubunda Haldi icin gosterdigi ozel nefret ve kucumsemeyi unutmamakta yarar var(3).
Sennacherib’in Malta’deki kaya relyeflerinde, Ashur’un, eski Sumer tanrisi Enlil’in ucuncu siraya dusuruldugu kutsal torenlere refakatcisi Ninlil ile birlikte onderlik ettigi gorulur. Bu Thureau-Dangin tarafindan yayinlanmistir(4). Son zamanlarda Ashur ve Shamash tanrilarinin ikonagrafilerinin benzer oldugu one suruldu, boylece gec Asur sanatinin, niteliklerinden oturu Ashur’a atfedilen figurlerinin dogru olmayabilecegini anliyoruz(5). Mehr kapisinda ve Musasir(6)’de kanitlandigi uzere Urartu krallar mezarliginda eski Hurri hava tanrisi Tesheba, Adilcevaz’daki(7) Van golu kiyisindaki tapinaktan anlasildigina gore M.O. yedinci yuzyilda onceki prestijinin bir kismina sahip olmasina karsin, ikinci siradadir. Ve tabii ki orada dahi Haldi rolyeflerde diger tanrilardan daha cok gorulmektedir (bunlardan biri 1957′de Kef kalesinde yazara da gosterilmistir). Bunlar Profesor Baki Ogun tarafindan yapilan kazilarda, yedinci yuzyilin bu onemli ve Van golune hatiri sayilir bir yukseklikten bakan Urartu kalesinde bulunmustur(8). Gercekten de Rusa I Sarduhini’nin (M.O. 735 – 714) hukumdarligindan sonraki yazitlardan yetersiz de olsa kurtulanlar, Haldi’nin tamamen kaybolan prestiji ve konumu ile Sargon II, ve olasilikla krallik uzerindeki etkileri ile daha zarar verici olan Cimmeryanlar tarafindan dagitilan kralliginin kultu hakkinda az bir kanit sunuyor.
Shalmaneser III tarafindan Arzashkun’un surulmesi ve Tuspa’nin baskent ilan edilmesi ile hanedanlikta onemli bir degisikligin olmus olabilecegini birkac yil once one surmustum(9). Elimizde, Arzashkun veya Musasir’den kanit olabilecek materyal olsaydi bu supheli bir sorusturma olmaz ve sInIrlI kalmazdi. Yine de iki sey curutulemez: son kanitlarda belli olan, Sardursburg da denilen Madir-Burc’taki, Sarduri I tarafindan Van Kalesinin bati ucunun ayaklarindaki civiyazilarinin ilk kez Urartu kralliginda kullanilmis olmasi; digeri de Musasir’deki krallar mezarliginda Haldi’nin basi cekiyor olmasidir. DahasI, bu sehir Nemrut’taki Assurnasirpal II’nin (M.O. 879) ‘mezar tasi yazitinda’ yer alacak denli onemliydi(10).
Bu yüzden, Urartu monarşisinin merkez yonetim yeri olarak Tuspa’nin kurulmasindan once merkezdi. Haldi’nin (Sargon II’den) Musasir’deki refakatcisi ve esi ismi Iranli ozellikler tasiyan Bagbartu adli bir tanricaydi. Halkin tumunde veya en azindan Musasir’deki yonetim merkezinde Iranli etmeni olasi gorunuyor, ve Hasanlu IV’un (11) yanmis kalesinden elde edilen verilere de uyuyor. Belki de, bu tur bir Indo-Aryan (Indo-European) oznesinin yerli Hurri halkina baskin cikmasinin en iyi bilinen yonetim merkezi ornegi Mitanni’dir. Bir Urartu tapinaginin girisinde kaya uzerine islenen(12), uzun Mehr kapisi yazitinin filolojik ozelligi Musasir’le olan baglarina ihanet ediyor denilebilir(13). Her ikisi de Ardini/Musasir’den bahseden ve sehirden pek uzak olmayan yerde bulunan, Kelishin (Ishpuini) ve Topzaua (Rusa I) uzun ve cift dilli yazitlarinin varligi kesinlikle, Musasir’in Urartu uygarliginin kurulma asamalarindaki belli belirsiz ama onemli rolune isaret ediyor(14).
Her ne kadar kolay anlasilmaz olsa da, Musasir’deki Iranli varligi acisindan Haldi’nin Urartu’daki rolune iliskin herhangi bir belirti var mi? Ilk bakista yok gibi. Yine de, buyuk Hasanlu IVB kalesinin yikimi sirasinda katledilen, aslan basli bronz ve demir cubuklari kavramis genc kadin iskeletlerinin kesfi ile, bir kac yil sonra Profesor Kemal Balkan’in, Aznavur (Patnos) yakinlarindaki onemli ama cok az bilinen Urartu sitesi Giriktepe’de yaptigi kazilardaki esrarengiz paralellik hatirlanmalidir(15). Aznavur gibi Giriktepe de, Urartu hanedanliginin hala en buyuk mimar ve muhendisi kabul edilebilecek Menua’nin (M.O. c. 810 – 786) hukumdarligi zamanina denk duser. Hasanlu IVB’nin yanI$I hakkinda yapilan cogu radyo-karbon tarihlemesi, sorumlunun Menua oldugunu kesinlestirmistir(16). Karagunduz mezartasi, babasi Ishpuini’nin zaten guney-doguyu Parshua/Barshua topraklarinin ustune, ya da en azindan karsina surdugunu gosteriyor.
Cografik anlamda hangi yonde olursa olsun — Louis Levine tarafindan onerilen tarihsel cografyanin genis acida kabul veya reddine bagli olarak (18) — Urartu denetiminin genislemesi Iranli Zagros’un alanina dogru olmus. Kusku birakmayacak sekilde, bunun Urartu kralliginin ilk genisleme ve isgallerinin genel dogrultusu oldugu goruluyor. Kuzeye ve batiya dogru gelismeler daha sonra. Van’in yeni hanedanliginin buyuk olasilikla cikis kaynagi olan Musasir ile olan baglar, Urmia bolgesi ve otesindeki genislemeler arasindaki birlesmede kopru gorevi yapmis olmali. Shalmaneser III’un olumunden sonra dahi Asur tehdidi, diger cephelere nazaran burada gucluce surdu(19). Krallik gucunu birlestirmek icin bundan daha dogal sebep var mi? Bir olasilik ile de M.O. dokuzuncu yuzyilda Barshua/Parsua, Hasanlu’nun da icinde yer aldigi Solduz duzlugunu iceriyordu, ki iste bu noktada Urartu’nun ilk yukselisi ve genislemesinin arkasinda yer alan, kucuk ama hayati etkisi olan Iran ogesi gundeme geliyor. Bu oge zamanla, Urartu uygarliginda baskin bir sekilde yer aldigi gorulen yaygin ve eski Hurri geleneklerinin icinde eriyip, yitip gitmisse de onemli degil.
Bu Iranli varligi teorisi yalnizca, acikca sezilebilen bir Urartu mimarisinin sonraki devletlerinde zayif bir yanki bulur: bu Persepolis yakinlarinda kraliyet defin yeri Achaemenid, Naks-i Rustem’deki Kabar-i Zerdust’tur. (Cube of Zoroaster). Bu alisilmadik yapi, defin amacli ozelliklerine karsin, bir mezar yeri degil kesinlikle bir tapinak veya turbe olarak tanimlanabilir. Aslinda biraz da uzaktan Urartu tapinak-kulelerini cagristirir(20).
Tanri Haldi’nin birligi/tekligi kesin gorunuyor, ve belki de devletin daginik karakterdeki yapisini diger ogelerden daha cok bir araya getiriyor. ‘Susi’ denilen tepinak tasarimi kanitlandigi uzere Urartulularca, ozellikle de ilk sutun ayaklarinda, E- denilen yapilarin insasinda uygulaniyordu. Bunlar Urartu kralliginin ilk asamalarinda Van’in birkac kilometre dogusunda, ornegin kucuk Asagi Anzaf kalesi yakinlarinda goruluyordu(21).
Urartu gunes tanrisi Shivini — daha olasi olan Tesheba degil de, Adilcevaz’dan gelen buyuk rolyeflerin konusunu olusturan– Haldi’yle birlikte, Mezopotamya yazisi ve yaptirimlarinin toptan kabulune karsi cikiyor. Ve tabii ki onun krallar mezarliginda ucunculuk konumunda oldugu Mehr Kapisi’ndan acikca anlasiliyor(22).
Urartu yazitlarindaki yetersiz kaynaklardan, Haldi kultune bagli olan ve rahiplerin gecimini saglayan sehirlerin, giderek artan kaynaklarin, topraklarin, ve ele gecen yerlerin urettikleri ile metal, canli mal, ve diger ganimetlerle haraclarin keyfini surdukleri goruluyor.
Eger bu tur bir model uygun bulunuyorsa, ayni sekilde M.O. sekizinci yuzyildaki bozulmanin ardindan, bu sehirlerin vermis olduklari destek yuzunden dusus surecine girdikleri de one surulebilir. Cunku antik Yakin Dogu’da devletlerin hazinelerini arttirmalarinin yolu her zaman yabanci devletlere askeri seferlerdi. Bu acidan Urartu da farkli degildi.
Cesitli yasal ve kacak kazilarda bulunan sikkelerde resmedilmis olmasindan anlasildigina gore, Haldi ulusal kimligin sembolu oldu belki(23). Onu bir aslanin ardinda gosteren standart ikonagrafi tabii ki dogrudan Hurri i$i. Van Kalesindeki Sarduri II’nin Anneli Kiz kesme tas bloklardan acik hava tapinaginda ona sunulan buyuk miktarlardaki kurbanlar, mecazi anlamda dusunulmelidir, o denli onemli miktardaki canli mal harcanmis olamaz. Haldi kultu, krallarin askeri zaferleri icin politik bir amac guduyordu; daha cok toplanan vergilerin duzenlenmesi, kacinilmaz olarak hazine gorevi goren yerel kalede saklanmasi gibi ekonomik bir islevi vardi.
Sargon II Ulhu gibi bu tur merkezlerden cok bahseder. M.O. 714′teki seferin ortaya cikardigi pek cok bilmeceden biri olan, Ulhu’nun nerede oldugu tartismasina, burada kisaca deginerek yardimci olamam(24). Her arkeolog, yaptigi bir kaziyla onemli bir sehri ortaya cikarmaktan hoslanir: Benim de deneme niteliginde (yalnizca deneme) bir onerim ile, Ulhu Haftavan III’te aranabilir, zamaninda sivil bir yonetim merkezi olan Haftavan Tepesi Urmia golunun kuzey-batisinda yer aliyor; ve yakin zaman once Oscar Muscarella, Ulhu’nun Ushnu duzlugunu Urmia Golu’nun guney-batisina dek kaplayan Urartu kalesi Qalatgah’ta oldugu onerisini getirdi. Bu bolgeyi kazmayi umuyordu.
Haldi kultu ve kimligi Urartu kralligi ile esanlamliymiscasina birlikte aniliyor. Belki Turkiye’nin icinde ve otesinde gelecekte yapilacak kesifler bunun niye boyle oldugunu daha acik hale getirecektir.

Bibliyografya
1. Nimet Ozguc: “The decorated bronze strip and plaques from Altintepe”, “Mansel’e Armagan II (1974)”ten. sayfa 874 ve sonrasi.
2. F. W. Konig. “Handbuch der Chaldiscen Inschriften I-II” (Graz, 1955-57). = AFO Beiheft 8, 1.2.
3. (a). D. D. Luckenbill: “Ancient Records of Assyria and Babylonia (LAR) II” (Chicago, 1927), s. 139-178. (b). F. Thureau-Dangin: “La Huitieme Campagne de Sargon” (Paris, 1912).
4. F. Thureau-Dangin: “Les reliefs rupestres de Maltai” (Revue
d’Assyriologie XXI (1924), s. 187-197).
5. Dr. A. R. Green, Asur ve Babil ikonagrafileri alanindaki arastirmalari oldukca acik kanitlar sunuyor (kisisel konusmalardan).
6. (a). G. A. Melikishvili: “Urartskiie Klinoobraznye Nadpisi (UKN)” (Moskova, 1960), no. 27. (b). Bagbartu, Haldi’nin Musasir’daki refakatcisi / esi, orada ikinci oneme sahip olarak gorulmeli. (LAR II, s. 173-176)
7. C. A. Burney ve G. R. J. Jawson: “Urartian reliefs at Adilcevaz on Lake Van…” (A. S. VIII (1958), s. 211 ve devami)
8. Emin Bilgic ve Baki Ogun: “Excavations at Kef Kalesi of Adilcevaz” (Anotolia 8 (1964/66), s. 93-124 ve 9 (1965/67), s. 11 ve devami)
9. (a). LAR I, s. 605. (b). yazar tarafindan tamamen kabul edilen bir yoruma gore, H. F. Russell: “Shalmaneser’s campaign to Urartu in 856 B.C. and the historical geography of eastern Anatolia according to the Assyrian sources” (A. S. XXXIV (1984), s. 171-201)
10. D. J. Wiseman: “A new stele of Assurnasirpal II” (Iraq XIV (1952), s. 24-34)
11. P.E. Pecorella ve M. Salvini: Tra lo Zagros e l’Urmia – Richerche Storiche ed Archeologiche nell Azerbaigian Iraniano (Rome, 1984), s. 9-51
12. V. Sevin ve T. Tarhan: “The relations between Urartian temple gates and monumental rock niches” (Belleten XXXIX (1975), s. 389 ve devami)
13. Marjo Salvini: Van’daki Ucuncu Anadolu Demir Cagi Sempozyumuna (Agustos 1990) yollanan makalesi.
14. (a) W. C. Benedict: “The Urartian-Assyrian inscription of Kelishin” (J.A.O.S. LXXXI (1961), s. 359-85). (b) for the Topzaua inscription, Tra lo Zagros e l’Urmia, s. 79-86
15. K. Balkan: Ataturk Konferanslari I (1964), s. 239 ve devami.
16. R. H. Dyson ve O. W. Muscarella: “constructing the chronology and historical implications of Hasanlu” (Iran XXVII (1989), s. 1-28)
17. Tra lo zagros e l’Urmia, s. 57-62
18. Louis D. Levine: “Geographical studies in the Neo-Assyrian Zagros” (Iran XI (1973), s. 1-27 ve XII (1974), s. 99-124)
19. LAR I, s. 717-722 (Shamshi-Adad V)
20. D. B. Stronach: “Urartian and Achaemenian tower temples” (J.N.E.S. XXVI) (1967) s. 278-88).
21. (a) C. A. Burney ve G. R. J. Lawson, A. S. VII (1957), s. 40, 45. (b) Paul E. Zimansky: “Ecology and Empire — The Structure of the Urartian State” (Studies in Ancient Oriental Civilization no:41) (Chicago, 1985) s. 70-75
22. Veli Sevin: “Urartu Kralliginin Tarihsel ve Kulturel Gelisimi”, Ph. D. Thesis (Istanbul, 1979).
23. Ozellikle Giyimli’den belki. (a) Afif Erzen: “Giyimli bronz definesi ve Giyimli kazisi” (Belleten XXXVIII (1974) s. 191-213) (b) O. A. Tasyurek: “the Urartian bronze hoard from Giyimli” (Expedition 19/4 (1977),
s. 12-20)
24. (a) Ulhu’ya dair kaynak icin: Lar II, s. 160-161. (b) Sargon II’nin sekizinci seferinin cografyasi sanilanin aksine kapanmis bir konu degil, yeni bulgularin varligina karsin kesin bir sonuca varmak hicbir zaman mumkun olmayacak. Son yorumlardan biri icin: Paul E. Zimansky: “Urartian geography and Sargon’s eighth campaign” (J.N.E.S. XLIX (1990), s. 1-21)
25. O. W. Muscarella: “The location of Ulhu and Uise in Sargon II’s eighth campain” (Journal of Field Archaelogy 13 (1986) s. 465-75)

Roma Yolları

doktorbune — Sun, 17 Jun 2007 19:08:20 +0000

Roma, zayıf yöneticilere, kötü idareye, kargaşa ve devrimlere karşın İmparatorluğun merkezi olarak kaldı. Bunu sağlayansa Romalıların yaptığı muhteşem yollardı. Romalılar, İmparatorluğu korumanın, birliklerini ve yaptıkları malları kolaylıkla ulaştıracak sistemin başarılı bir kara yolundan geçtiğini keşfettiler.
Romalıların yaptığı ilk yol, Consul CLADIUS’un MÖ. 312 de başlattığı Appian yoluydu. Roma merkezinden başlayan, 288 bin Km. yolu 200 yıl içinde yaptılar. Bu yolla batıda Avrupa, doğuda Filistin, güneyde Mısır’a kadar ele geçirdiler. İmparatorluğun zirve döneminde, günde yarım Km. yol yapılıyordu.
Bazıları günümüze dek kalabilmişlerdir. ( Kaynakça; Prof. Brian ROSE, Cineinnati Uni.) Dik açı üzerine oturtmak, seviye üzerinde çalışmak, yataylığı sağlamak için Goruma denen ölçüm yapabilen bir alet icat ettiler. İcat ettikleri bu ölçüm sistemleri hala kullanılmaktadır. Virajlarda ölçüm tutturamadıkları için, Roma yolları hep düzdür. Geçilemez bir engel çıkarsa, etrafında Le çiziyorlardı. Tepe yamaçlarındaki yolların bile çoğu düzdür. (Kaynakça; Dr. Scott STIEDMAN, Royal Acadey Engneering) İmparator Traian, Apian yolunu sahile kadar uzatmak için, 40 m. lik bir yamacı oydurmuştur. Roma sıfırdan başlayarak yol yapmıştır.
O güne kadar olan yollar hep eski yolların evrimidir. Nehirlere paralel gider, Yamaçlardan hep uzak dururlardı. Bu yolları, köleler, askerler ve taşeron firmalarda çalışan alt tabaka yurttaşlar yapmışlardır. Yollar hep ayni tekniklerle yapılıyorlardı; Önce geniş bir çukur kazılıyor sonra sağlam bir zemin için, kum ve taşla dolduruluyor, onun ardından bir kat çakıl ve mucur dökülüyordu.
Bu tabakayı kil veya harçla karıştırıyorlardı. Son olarak kaldırım taşı döşeniyordu. Bazalt olan bu taşlar aynı zamanda biriken suyun yanlara akmasını sağlıyordu. Her Roma miline denk gelen 1000 adım mesafede, yuvarlak mesafe taşları dikiliyordu. Bu taşlara mevcut imparatora ait bilgiler ve bir sonraki yerleşim yerinin adı kazılıyordu. ( Kaynakça; Prof. Jan GADOYNE, Teple Uni. Roma)

Lineer Psikoloji – [Mehmet Kara]

doktorbune — Thu, 14 Jun 2007 07:00:44 +0000

Sitemiz takipçilerinden Mehmet Bey’in okuyucularımızla paylaşmak adına geçtiğimiz günlerde tarafıma gönderdiği bir makaleyi sizlerle paylaşmak istedim.
-Emre Otlu

Lineer Psikoloji

Lineer psikoloji çalışması psikolojinin lineer olduğunu anlatmaz. Bu çalışma lineer cebrin ele aldığı konular yardımıyla insan kaynaklı olup, yine insanları etkileyen ve belli bir zaman sürecinde meydana gelen olayları sayısal değerlerle ifade etmeye çalışmıştır. Psikoloji ifadesi, çalışma insan kaynaklı olayları incelediği için kullanılmıştır. Lineer psikolojinin gerekliliği; insanları etkileyen olaylara, duygulara, düşüncelere yöneltilen reel bir bakış açısının yokluğundan doğmuştur.
Lineer psikolojinin mantığında şu önerme vardır: Bir insanın tek başına yaşadığı bir günün bile dünya üzerinde bir etkisi, dünya için bir önemi vardır. Lineer psikolojinin araştırdığı problem ise şudur: İnsan kaynaklı olup insanları belli bir zaman miktarında etkileyen olayların, duygu ve düşüncelerin önemi, etkisi veya bıraktığı iz dünya için ve dünyaya göre olayı yaşayanlar için ne kadardır? Lineer psikolojinin araştırdığı olayların kapsamı; boşanma olayları, kavga olayları, evlenme, trafik kazası, sohbet, piknik, çalışma, eğitim, kitap okuma olayları, duygu ve düşünce kaynaklı olaylar ve bunların haber olayları gibi insan kaynaklı olup yine insanın etkilendiği ve tabi ki bunun belli bir zaman aldığı olaylar olarak belirtilebilir. Etki kelimesi, insanın beş duyusundan herhangi biriyle algılanan her şeyin insana etkidiği kabulünü temsil etmiştir. Sadece unutulmuş olaylar hesaplanamaz. Bir olayı bir kişi bile hatırlıyorsa olayın dünya için bir önemi, bir etkisi veya bıraktığı bir iz vardır.
Lineer psikolojide temel alınan lineer psikolojinin ana mantığıdır. Yani bu çalışmanın temelinde “Bir insanın tek başına bir günlük yaşantısının bile bir önemi vardır.” önermesi yatar. Bu ana mantık lineer psikolojinin ortaya koyduğu sayısal değerin brimini oluşturur. Önemi hesaplanan olayların sahip olduğu sayısal değerin brimi “Mekara” dır. Kısaca “MK” olarak gösterilir. Mekara: Bir insanın tek başına bir gün geçirmek için yaşadığı olay ya da olayların tümünün dünya üzerindeki büyüklüğünün etkisine denir. Bu çalışmaya göre olayların insan üzerindeki etkisi büyüklüklerinin bir kısmı kadardır. “büyüklüğünün etkisi” ifadesi bunu anlatır.
Olayları hesaplamadan önce olay parametreleri oluşturuldu. Bunlar; olayın meydana getiren insan sayısı, olayın meydana geldiği zaman miktarı ve olaydan etkilenen insan sayısıdır. Bu değişkenlerin her biri bir eksen gibi düşünüldü. Her eksen için o eksen üzerindeki değişen değişkenler için değişim aralıklarını ve bu aralıkları temsil eden ifadeler belirlendi. Bu ifadeler i, j, k olarak adlandırıldı. Bu ifadeler sırasıyla x, y, z eksenlerini temsil etmiştir. Değişkenler kendi eksenlerinin değişim aralıklarını temsil eden ifadelerle birlikte kullanılır. Her değişken i, j, k katsayılarından kendi ekseni için olanını alarak ifade edilir. Bu gösterim şekli vektörlerin gösterim şekline benzediği için i, j, k ye brim vektörleri dendi. Brim vektörleri olay ilk vektörünü, olay son vektörünü ve konum vektörünü oluşturmada kullanılmıştır. Olay vektörü bu vektörlerin genel adı olarak belirlenmiştir. Olayların hesabında matrislerden yararlanmaktayız. Lineer cebrin konusu olan matris ifadelerin alt alta ve yan yana yazılarak oluşturulan sistemdir. Matrislerin değeri determinant işlemiyle hesaplanır. Olaylar hesaplanırken değişkenler matris formunda ifade edilir. Determinantla olay son vektörüne ulaşırız. Olay vektörü ile fizikteki vektör karıştırılmamalıdır. Olay vektöründeki vektör ifadesi olayların ifade edilmesinde kullanılan yöntemden dolayı kullanılmıştır. Bu yöntemde olayla ilgili tüm vektörler i , j , k’ ye bağlı denklemler olarak ifade edilmiştir. Bu gösterimden dolayı vektör ifadesi kullanılmıştır. Olayların i, j, k ye bağlı ifadeler olarak tasarlanmasının sebebi olayın değişkenlerinin hepsini aynı ifadede kullanmaktır. Ayrıca olayın önemi veya etkisinin hesabında olay son vektörünün şiddeti kullanılmıştır. Burada hesaplanan şiddet fizikteki vektör şiddet hesabına benzetilmiştir.
Matrisin ilk satırı i, j, k olarak belirlenmiştir. Böylece determinanttan çıkan sonuç i, j, k ye bağlı bir olay vektörüdür. Bu vektöre olay son vektörü denmiştir. Olay son vektörünün hesaplanan şiddeti Mekara sabitiyle çarpılarak olayın dünya üzerindeki etkisi, dünya için önemi bulunmuş olur. Bu katsayı Mekara tanımındaki değişkenlerle oluşturulan matrisin bize vermiş olduğu Mekara olayının olay son vektörünün şiddetini bire eşitleyen sayıdır. Aynı zamanda modelde yer alan bir sabittir. Bu sabite Mekara sabiti denmiştir.
Bu çalışma olayların, duygu ve düşüncelerin hem dünya üzerindeki önemini hem de o olayı yaşayan insanlar üzerindeki etkisinin dünyaya göre değerini hesaplamaya çalışarak olaylara reel bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemiştir.
Eğer art arda gelen olaylar başka bir olayın parçaları ise art arda gelen olaylar toplanarak parçası oldukları olayın önemi hesaplanabilir. Matrislerden yararlanılmasının sebebi alt alta ve yan yana gelen ifadelerin ancak matris gibi düşünüldüğünde bir değer kazanmasıdır.
Bu çalışmanın ana bulgusu, insan kaynaklı olup insanları etkileyen ve belli bir sürede gerçekleşen bütün olaylar bir değer taşımalıdır.
Olayların hesaplanabilmesi için gerekli ve yeterli üç değişkenin bilinmesi gerekir. Bu değişkenler; olayı meydana getiren insan sayısı, olayın oluştuğu zaman ile hesaplanması istenilen zaman arasındaki süreç ve olaydan etkilenen insan sayısıdır. İşlemlerin her aşamasında virgülden sonraki anlamlı rakam sayısı üç olarak belirlenmiştir. Bu değişkenler 3*3 lük bir matrisin alt iki satırını oluşturmuştur. Her brim vektörün bulunduğu sütuna, o brim vektörün temsil ettiği eksenle temsil edilen değişkenlerin belirlenen sayısı yazılır. Burada x, y, z eksenleri değişkenlerin ifade edildiği eksenler olarak kabul edilmiştir..
—x ekseninde olayı meydana getiren insan sayısı temsil edilmiştir. Brim vektörü i dir. Brim vektörlerin görevi değişkenlerin değişim aralıklarını temsil etmektir. Matrisin ikinci satırını konum vektörü oluşturur. Konum vektörü büyük kitleleri etkileyen veya çok uzun zamanlar boyunca etkisi devam eden olayları daha kolay ifade edebilmek için tasarlanmıştır. Konum vektöründe olayı meydana getiren her bir kişi bir brim vektörü ile temsil edildi. Matrise elemanlar yerleştirilirken konum ve olay ilk vektörlerinin brim vektörlerinin başına gelen sayısal değerler yerleştirilir. Olay ilk vektörü ve olay son vektörü ifadeleri sırasıyla olayın oluşturulan ilk vektörü ve olayın elde edilen son vektörü anlamlarını taşırlar. Olay ilk vektörü olayları daha net ve daha detaylı ifade edebilmek için tasarlanmıştır. –x ekseninde olay ilk vektöründe olayı meydana getiren her bir kişi bir brim vektörle temsil edildi.
Doyurucu bir matematiksel model birbiriyle çelişen iki durum arz eder: Matematiksel kesinliğe sahip gerçek dünya olayını temsil etmek için yeteri kadar ayrıntılı olmadır fakat matematiksel analiz yapmak için yeteri kadar basit olmalıdır. Eğer model gerçek dünya olayını temsil edecek kadar ayrıntılı ise bu taktirde matematiksel analiz yapmak için çok güç olabilir. Eğer model çok basit ise sonuçlar kullanılamayacak kadar kesindir. Böylece gerçek dünya olayı olarak gerçeklilik ile matematiksel olarak olabilirlilik arasında kaçınılmaz bir açıklık mevcuttur.
Gerçeklilik ile olabilirlik arasındaki bu açıklılığı uygun bir şekilde birleştiren modelin kurulması yöntemde çok önemli bir adımdır(*). Bu adımı gerçekleştirmek için konum ve olay ilk vektörleri tasarlanmıştır. Konum vektörü matematiksel analizi kolaylaştırmak için olay ilk vektörü ise gerçek dünya olayının gerçekliliğini sağlamak için tasarlanmıştır.
—y ekseninde j vektörü temsil edilir. Olayın meydana geldiği zaman ile hesaplamak istediğimiz zaman arasında kalan süreci temsil eder. Konum vektöründe her bir yıl yani 365 gün bir brim vektör olarak belirlenmiştir. Olay ilk vektöründe ise her bir gün bir brim vektör olarak temsil edilmiştir. Bu şekilde oluşturulan matrisin ikinci sütunudur.
Üçüncü sütunda –z ekseni yer alır. –z ekseninde –y ekseninde belirtilen zaman aralığında olaydan etkilenen insan sayısını belirtmektedir. Tarihi olaylar hesaplanırken, (olay meydana geldikten elli yıl sonra olan olay tarihi kabul edilmiştir.) eğer olayı yaşayan insanlar hala hayattaysa olayın –z ekseni oluşturulurken olayın olduğu tarihten hesapladığımız tarih arasındaki geçen zaman miktarında etkilenen insan sayısı esas alınmalıdır. Ancak olayı yaşayan insanlar hayatta değilse tarihsel olayın kendisi direk değil dolaylı yoldan hesaplanır. Yani tarihsel olayın kendisi değil o tarihsel olayın bilgisinin etkisi hesaplanabilir. Zaman olarak yine olayın meydana geldiği tarihten hesaplamak istediğimiz zaman arasındaki geçen süre alınır. Bu şekilde hesaplanan olaylar direk değil dolaylı yoldan hesaplanmış sayarız. Aslında hesaplanan olayın bilgisinin dünya için önemi, etkisi veya bıraktığı izdir. Ancak olayın dünya üzerindeki etkisi ile bilgisinin dünya üzerindeki etkisi aynı olay kaynaklı olduğu için dolaylı yoldan olayın kendisinin dünya üzerindeki etkisinin hesaplandığını kabul ederiz. –z ekseni için yazılan ifade o bilgiyi bilenlerin sayısından yola çıkarak bulduğumuz değerdir. Lineer psikolojide neyin etkisini araştırıyorsak o etkiye tabi olan insanların sayısı kullanılır. Yani bir olayın bilgisinin etkisini araştırıyorsak o olayı bilenlerin, olayın zararının etkisini hesaplıyorsak o olaydan zarar görenlerin sayısını, bir olayın sevindirme etkisini araştırıyorsak o olaydan sevinenlerin sayısı kullanılır. Yani bir olayın tüm etkilerini hesaplamak istiyorsak o olaydan her türlü etkilenmeler teker teker hesaplanıp toplanır. Konum vektöründe her 103 kişi bir brim vektörü olarak yazılır. Olay ilk vektöründe her bir kişi bir brim vektörü olarak yazılır. Lineer psikoloji mantığından yola çıkarak oluşturduğuz Mekara teriminin verilerinden yararlanarak bir olay hesaplayalım.
Bir insanın tek başına yaşadığı bir gün boyunca başına gelen olay ya da olayların tümünün toplamının dünya üzerindeki etkisine 1 MK denir demiştik. Şimdi bunu gerçekleyelim.
—x ekseni; yaşama olayını meydana getiren bir kişi vardır.
—y ekseni; hesaplanmak istenen yaşama olayı bir gün sürmüştür.
—z ekseni; olaydan etkilenen, yine olayı yaşayandır yani bir kişidir.
Burada haberdar olan insan sayısı önemli değildir. Çünkü bu olayda esas alınan insan hayatıdır. Ayrıca bu olay Mekara nın tanımında yer aldığı için bu olaya “Mekara Olayı” denilmiştir. Bu verilerle olay ilk vektörünü ve konum vektörünü oluşturalım.
Olay ilk vektörü “VOİ” şeklinde gösterilir. Olay ilk vektörü oluşturulurken –x eksenindeki her bir kişi bir brim vektörü olarak gösteriliyor ve brim vektörü i dir demiştik. –y ekseninde her bir gün bir brim vektörü olarak belirtilmiştir ve brim vektörü j dir. –z ekseninde olay ilk vektörü içinse her bir kişi bir brim vektörü olarak belirtilmiştir ve brim vektörü k dır. Bu değişkenler toplanarak vektörler oluşturulabilir. Yani VOİ = 1i + 1j + 1k dır.
Konum vektörü “K” ile gösterilir. Konum vektörü oluşturulurken –x eksenindeki her bir kişi yine 1i olarak gösterilir. –y ekseni için bir yıl 1j olarak gösterilir. Bu olayda zaman bir gün olduğu için 1/365j olarak gösterilir. Ancak matrislere kesirli ifadeler yazılamayacağı için 1/365 in yaklaşık değeri olan 2,740*10-3j yazılır. –z ekseninde her 103 kişi 1k olarak yazılır. Ancak burada olaydan etkilenen kişi bir kişi olduğu için 10-3k yazılır. Yazılacak değerler eğer birden küçükse değer 10-3 ün katı olarak yazılması bilimsel notasyana daha uygun bulunmuştur. Bu bilgiler ışığında K = 1i + 2,740*10-3j + 10-3k olarak yazılır. Değerler birden küçükse ilk önce10-3 ün katları olarak yazılır sonra 3 anlamlı rakama yuvarlama işlemi yapılır. Konum ve olay ilk vektörleri oluştuktan sonra matrisi oluşturabiliriz.

Makalenin tümünü buradan indirebilirsiniz. [.doc]

Mehmet Kara
e-mail: kuzenmekara@hotmail.com

Pi’nin Gizemi

doktorbune — Tue, 12 Jun 2007 02:06:48 +0000

Pi Sayısıyla ilgili ilginç bir video klip.

Etkinlik: İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Amatör Astronomlar Kulübü (24 Mayıs – 25 Mayıs)

doktorbune — Tue, 01 May 2007 01:53:39 +0000

24-25 Mayıs’da yapılacak etkinlik programı şöyle;

24 Mayıs Perşembe

16:00 – 16:15 Açılış,
İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Amatör Astronomlar Kulübü (AAK) Tanıtımı
16:15 – 16:40 Ankara Üniversitesi Astronomi Araştırma Topluluğu (Asart),
Erciyes Üniversitesi Astronomi Kulübü (Aster),
Başken Üniversitesi Astronomi Topluluğu (AAT),
Tanıtımları
16:50 – 17:20 Amatör Astronomi “Özgecan Önal”
17:30 – 18:00 Işık Kirliliği “H. Rabia Selçukbiricik, Meryem Sağır”
18:10 – 18:40 Eski Medeniyetlerde Ay Tutulmaları “Gaye Danışan”
18:50 – 19:20 3 Mart 2007 Tam Ay Tutulması ve Krater Zamanlaması Deneyi “Orkun Gökçeoğlu”
19:30 – 20:00 NASA’nın Ay Meteorları Gözlemcileri Ağı Projesi “R. Özgür Altun”
20:10 – 20:40 Ev Yapımı Magnetometrelerle Güneş Aktivitesinin Takibi “Serkan Yıldız, M. Hande Tamer”

NOT: İlköğretim Öğrencilerine Yönelik olarak:

17:00 – 17:30 Güneş Sistemi ve Evren “Özge Avcıl”
17:40 – 18:10 SOHO’nun Gözü İle Güneş’imiz “Metin Can Sarıkaya”
18:20 -18:50 Gözlemevi Gezisi

25 Mayıs Cuma

17:00 – 17:30 Geçmişten Günümüze Teleskoplar “Araş. Gör. Sinan Aliş”
17:40 – 18:10 Amatör Teleskop Yapımı (ATM_Türk) “Uğur İkizler”
18:20 – 18:50 Gözlemevi Yapımı “Doç. Dr. Talat Saygaç”
19:00 – 19:30 Astrofotoğrafi ve Görüntü İşleme – I “Tuğrul Uşşaklı”
19:40 – 20:10 Astrofotoğrafi ve Görüntü İşleme _ II “Tuğrul Uşşaklı”
20:20 – 22:00 Kokteyl, Gece Gözlemi ve Kapanış

NOT: İlköğretim Öğrencilerine Yönelik olarak:

17:30 – 18:00 Takımyıldızları ve Mitoloji “Betül Karpuzoğlu, Neslihan Kuyucu”
18:10 – 18:40 Yıldızların Yaşamı “Neslihan Kuyucu, Betül Karpuzoğlu”
18:50 -19:20 Başka “Dünya”lar “Onur Şatır”

Yer: İ.Ü. Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü, İ.Ü. Merkez Kampüsü, Beyazıt
Tel: 0212 440 00 00 (10292) Fax: 0212 440 03 70 Adres: İ.Ü. Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü 34119 Üniversite-İstanbul
e-mail: iuffaak@gmail.com

Oksijen mucizesi

doktorbune — Tue, 27 Feb 2007 10:08:11 +0000

İkinci Dünya Savaşı yıllarında Alman savaş pilotlarına uygulanan ozonla terapi kanser, dolaşım bozuklukları, hepatit B ve C gibi viral hastalıklarda iyi sonuçlar veriyor.

Bağışıklık sistemini güçlendiren ve yaşlanmayı geciktiren ozonun mikrop öldürücü özelliği de bulunuyor. İkinci Dünya Savaşı yıllarında da Hitler’in talimatıyla savaş pilotlarına uygulanan ozonun, 150 yıllık insana yönelik kullanım öyküsünde alınan başarılı sonuçlar, giderek yaygınlık kazanmasına yol açtı.

İlk kez 1856’da mikrop öldürücü özelliği fark edilen, Dr. Albert Wolf tarafından 1. Dünya Savaşında kangren ve savaş yaralarına karşı kullanılan, Türkiye’de de uygulanmasına başlanan “vücudu oksijene boğmak” olarak adlandırılan ozonla terapi, yaşlanmayı geciktirici, dolaşım hastalıklarını tedavi edici, bağışıklık sistemini aktive ederek kanserle mücadele ile Hepatit B ve C’de olumlu sonuçlar veren, iyi bir mikrop öldürücü özelliğe sahip.
Ozonun oksijenin bir formu olduğunu söyleyen Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Şevkullah Bal, Normal şartlarda yeryüzünde az bulunan ve stratosferde güneş ışınlarını süzdüğü için çok önemli olan ozonun, dünyada 1980’lerden itibaren tıbbi tedavide kullanıldığını söyledi. Ozonun insan vücudunda iki önemli etkisi bulunduğuna işaret eden Dr. Bal, dokuların fazlasıyla oksijenize edilmesinin yanında antioksidan sistemi aktive ettiğini bildirdi.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ GÜÇLENDİRİR
Dr. Bal, “Ozonla tedavide en anlamlı sonuçlardan biri, bir takım zincirleme reaksiyonlar meydana getirerek bağışıklık sistemini güçlendirmesidir” dedi. İnsan vücudunun çeşitli nedenlerle oksijensiz kalması durumunda birçok hastalığın oluştuğunu ifade eden Dr. Bal, sözlerini şöyle sürdürdü: “1931 yılında akciğer enzimleri üzerine yaptığı araştırmayla Nobel Ödülü alan bilim adamı Wolfart’ın (Oksijensiz ortam, kanseri oluşturmaktadır) söyleminde de olduğu gibi, oksijensiz ortamlarda hücreler üzerindeki genetik yapılanmada bozulmaya bağlı olarak kanserleşme meyili artmaktadır. Kanser hücrelerinin, yine oksijensiz ortamda yayılım özelliği fazlalaşmaktadır. Dolayısıyla hücreleri ozonla oksijenize ettiğinizde, kanseri önleyici durumun meydana gelebilmektedir. Kanser hastalarının uygulanan tedavinin yanında ozonla terapiyle daha fazla yarar sağlamalarına yol açacak, temel anlamda bağışıklık sistemini güçlendirecek ortam oluşmaktadır.”

HEPATİT VE DAMAR HASTALIKLARINDA ETKİLİ
Ozonla tedavinin, damar hastalıklarında çok yararları bulunduğunun gözlemlendiğini, bu anlamda birçok hastalığın tedavisinde yaygın olarak kullanıldığını bildiren Dr. Bal, romatizmal, sigara içimi kaynaklı bacaklarda oluşan hastalıklarla şekerin yan etkilerinde ve buna bağlı oluşan yaraların tedavilerinde önemli yararlar sağlandığını kaydetti. Dr. Bal, ozonun mikrop öldürücü özelliğinin de bulunduğunu, mikrobik yaraların dezenfeksiyonun yanında geçmeyen uçuklarda, mesane hastalıklarında ciddi sonuçlar alındığını belirtti.

Dr. Bal, özellikle B ve C tiplerindeki hepatit hastalıklarında uygun tedavi dozları verildiğinde, karaciğer enzimlerinde düşme, hastalarda iyileşme görüldüğünü çok ciddi bilimsel dergilerdeki yayınlardan da teyit ettiklerini kaydetti. Dr. Bal, ozonla tedavinin bir diğer olumlu sonucunun, “antiaging” özelliği nedeniyle yaşlanma etkilerinin geciktirilmesi olduğuna işaret etti.

KİMLERE UYGULANMALI?
Doğal ortamlar dışında sanayi toplumlarında yaşayan yetişkin insanların üçte birinin bu tedaviden yararlanması gerektiğini bildiren Dr. Bal, özellikle yönetici hastalığı denilen kronik yorgunluk sendromunda olanlar, kanser hastaları, ailesinde sıklıkla kansere rastlananlarla romatizmal hastalarda yaygın olarak ozon kullanılması gerektiğini söyledi ve iyileşmesi çok zor olan yatak yaralarıyla bazı şeker hastalığı kaynaklı yaralarda da başarılı sonuçlar alındığını bildirdi.

VİTAMİNLERDEN DAHA ETKİLİ
Dr. Bal, ozonla tedavinin uzman kişiler tarafından yapılmasının önemine de işaret ederken, bu terapinin bilinen bir yan etkisinin olmadığını söyledi. Vitaminlerin bir çoğunun sağladığından daha fazla etki yaratan ozonun, kemoterapi ve radyoterapiyle normal hücrelerin hasar görmesini azaltıcı etkisinin de bulunduğunu ifade eden Dr. Bal, “Bu tedaviyle insan hayatının uzadığını söylemek biraz iddialı olabilir ama yaşlanmayı geciktirdiğini söyleyebiliriz. Doğal olarak hastalıklardan uzak ve daha doğal ortamda yaşanmasıyla ömür uzamaktadır” dedi.
kaynak :ntvmsnbc.com